Kamerdebat 9 april: Kamer hamert op voortvarende aanpak onbegrepen gedrag

Het kabinet-Jetten wil niet meer middelen beschikbaar stellen voor de aanpak van personen met verward/onbegrepen gedrag. Wel is het voornemens om minder geld te besteden aan lichte ggz, waardoor er toch meer geld kan naar de aanpak van onbegrepen gedrag. Dat bleek in het Kamerdebat op 9 april, waarin vier ministers acteerden.

Een falend systeem, vol met goede bedoelingen van allerlei professionals. Zo noemt Kamerlid Diederik van Dijk (SGP) de zorg aan personen met verward en onbegrepen gedrag. Gemeenten, politie en ggz-hulpverleners lopen vast in wetten en privacyregelgeving die uitwisseling van informatie belemmeren. Er is onvoldoende aanbod van beschermde woonvormen voor tijdelijke opvang voor mensen die niet in de reguliere ggz passen.

Vroegtijdige interventie

“Vroegtijdige hulp kan levensreddend zijn”, zegt Kamerlid Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA). Desondanks worden mensen met onbegrepen gedrag vaak van het kastje naar de muur gestuurd. Kamerlid Jan Struijs (50Plus) vertelt op basis van openbare informatie over hoe een verwarde man met een strafblad in Amsterdam maar liefs 70 E33-meldingen krijgt van de politie. Maar de man krijgt niet de juiste hulp. Uiteindelijk leidt dit tot een tragische moord.

Aanbevelingen Parlementaire Verkenning verward gedrag

Wat er moet gebeuren rond de aanpak van personen met verward of onbegrepen gedrag is al lang bekend. Zeven actiepunten staan beschreven in de ‘Aanbevelingen Parlementaire Verkenning’, alweer uit 2024. Betere samenwerking, financiering, informatie-uitwisseling, vroegsignalering, opleiding, gedwongen hulp, huisvesting en minder belasting van politie. Het is nu vooral een kwestie van doen, zeggen diverse Kamerleden. De Kamer wil niet nog meer nader onderzoek, beleidsvoornemens, maar actie.

Vier ministers present

De totale versnippering van het thema blijkt uit de aanwezigheid van maar liefs vier ministers. Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken) is de coördinerende minister. Daarnaast zijn Sophie Hermans (VWS), Mirjam Sterk (Langdurige zorg) en David van Weel aanwezig. En de vijfde betrokken minister van Volkshuisvesting moet verstek laten gaan vanwege een ander Kamerdebat op hetzelfde moment. De nieuwe ploeg wil uitstralen dat het de urgentie goed begrijpt en de problematiek, anders dan vorige kabinetten, echt wil helpen oplossen.

Prioriteiten onbegrepen gedrag

Het kabinet-Jetten richt zich op vier prioriteiten, vertelt minister Heerma. Ten eerste zet het kabinet in op voldoende Skaeve Huse, ‘prikkelarme woningen’ aan de rand van steden. Er is behoefte aan 1.150, terwijl er nog maar 150 zijn. Op verzoek van CDA-Kamerlid Jeltje Straatman gaat het kabinet ook uitzoeken wat de mogelijkheden zijn voor tijdelijke beschermde woningen op de grote instellingsterreinen van ggz-instellingen. De tweede prioriteit is de gebrekkige gegevensuitwisseling, omdat privacy botst met veiligheid in wetgeving. De derde prioriteit is meer landelijke regie op wat er regionaal beschikbaar moet zijn aan faciliteiten rond bijvoorbeeld bemoeizorg. Voorspelbare financiering van goedlopende pilots is de laatste prioriteit.

Om te voorkomen dat dit opnieuw vrijblijvende beleidsvoornemens blijven, wil JA21-Kamerlid Ingrid Coenradie KPI’s (kritische prestatie-indicatoren) met strakke deadlines. Ja, er komen namen en rugnummers, zegt minister Heerma toe. De exacte tijdspanne aangeven van doelen vindt hij lastiger. “Dit is heel weerbarstige materie. Het is een illusie te denken dat je alles kunt oplossen als je één partij maar doorzettingsmacht geeft.” Volgens Heerma moet het uiteindelijk komen van betere ‘horizontale samenwerking’ in de regio tussen zorg, politie en gemeenten/burgemeesters.

Bezuinigingen op zorg

Bij diverse Kamerleden is er bezorgdheid over hoe de bezuinigingen op de zorg zich verhouden tot het nieuwe beleid rond personen met onbegrepen gedrag. Westerveld ziet mooie voornemens, maar in het coalitieakkoord en de financiële bijlage ontbreekt de uitwerking hoe die vorm moeten krijgen. Het kabinet-Jetten is niet van plan om extra geld beschikbaar te stellen, maar zet in op een andere inzet van bestaande middelen. Minister Hermans wil minder geld naar lichte ggz en meer naar complexe ggz. Hoe ze dat gaat doen is nog niet helemaal duidelijk.

Geld regionale pilots

Duidelijk is wel dat er 20 miljoen euro beschikbaar komt voor goedlopende regionale pilots, waarvan in 2027 de tijdelijke financiering wegvalt. Daarvan zouden de Maatschappelijke Eerste Hulp in Midden-Holland en de ‘Time out’-aanpak in Rotterdam kunnen profiteren. Maar Hermans waarschuwt dat scherpe keuzes onvermijdelijk zijn, omdat er meer pilots zijn dan geld.

Bezuiniging op ggz-wonen

Na lang aandringen van Westerveld geeft minister Sterk aan dat ze een structurele bezuiniging op ggz-wonen heeft van 13 miljoen euro. Hoe dat zich verhoudt tot de extra woningen wordt niet helemaal duidelijk. Sterk wijst erop dat vorig jaar de tarieven in de Wet langdurige zorg (Wlz) met 40 miljoen euro omhoog zijn gegaan. Ze haalt het oude argument van stal dat het niet gaat om bezuinigen, maar om minder meer. De minister vertelt ook dat ze nog dit najaar rond de langdurige ggz in de Wlz een apart bestuurlijk akkoord met de sector wil sluiten.

Gegevensuitwisseling is heet hangijzer

Een heet hangijzer blijft ook de gegevensuitwisseling. Daarbij staat het beroepsgeheim van zorgprofessionals lijnrecht tegenover de wens van gemeenten om informatie over individuen te delen. Minister Sterk verwijst naar het moeizame traject van de Wams (Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein), dat al in 2020 is opgestart en nog lang niet is afgerond.

Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid, die als laatste minister kort aan het woord komt, sluit het Kamerdebat tevreden af. Want als de andere ministers weinig doen, dan voelt zijn ministerie vooral de urgentie. “Deze problematiek vraagt veel capaciteit van de politie.” Gelukkig zijn de andere ministeries doordrongen van de urgentie van dit groeiende maatschappelijke probleem, constateert Van Weel.

De Kamer houdt wel vinger aan de pols. Al in de zomer 2026 komt de eerste voortgangsrapportage. Maar die is wel beperkt rond de vier hoofdpunten die minister Heerma eerder aangaf. De uitgebreide voortgangsrapportage komt eind dit jaar.

Het oorspronkelijke artikel is hier te vinden: https://www.zorgvisie.nl/kamer-hamert-op-voortvarende-aanpak-onbegrepen-gedrag/